Zespół bolesnego barku to określenie schorzeń różnych elementów stawu barkowego, związanych ze zużyciem lub powstawaniem stanu zapalnego. W zależności od tego, które struktury są zajęte i jakie objawy występują, rozróżnia się różne obrazy kliniczne. Leczenie jest żmudne i wymaga pełnego zaangażowania wielu osób. Pacjenci mają szeroki wachlarz zabiegów, które należy zastosować odpowiednio do ich stanu. Dowiedz się, jakie są przyczyny i objawy zespołu bolesnego barku i jak przebiega jego leczenie.

Czym jest zespół bolesnego barku, czyli PHS?

Zespół bolesnego barku (PHS, czyli z łaciny periarthritis humeroscapularis) to ogólne określenie różnych chorób zapalnych i zwyrodnieniowych stawu barkowego. Jego pojawienie może być związane z przeciążeniami podczas ćwiczeń czy codziennych aktywności, urazami barku, ale schorzenie to może wystąpić też w przebiegu chorób.

Zespół ten występuje często u kobiet między 45. a 55. rokiem życia, gdyż wraz z wiekiem zmienia się postawa ciała, osłabiają mięśnie, zmniejsza się zakresu ruchów w stawach i powstają zmiany zwyrodnieniowe.

Przyczyny zespołu bolesnego barku

Zespół bolesnego barku najczęściej związany jest z przeciążeniami. Może do nich dochodzić podczas przenoszenia ciężkich przedmiotów, spania w niewłaściwej pozycji, wykonywania czynności powtarzających się albo nieregularnych aktywności z uniesieniem rąk powyżej linii barków. Do przeciążenia predysponują również nagłe ruchy, gwałtowne szarpnięcia, sięganie za siebie po przedmiot czy rzucanie nim zza głowy.

Przeciążenia i toczący się stan zapalny powodują przykurcz mięśni i nieefektywną ich pracę. W konsekwencji podatne są bardziej na urazy. Sumujące się mikrourazy również predysponują do przewlekłego bólu barku i ograniczenia ruchomości.

PHS często związany jest z uszkodzeniem ścięgien stożka rotatorów (mięśnia nadgrzebieniowego, podgrzebieniowego, podłopatkowego i obłego mniejszego), ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia oraz zapaleniem kaletki podbarkowej.

Zespół bolesnego barku, czyli PHS – przyczyny, objawy i fizjoterapia

Objawy PHS (zespołu bolesnego barku)

Głównym objawem jest ból. Może mieć różne nasilenie i różny charakter, w zależności od rodzaju uszkodzenia. Często występuje w nocy. Silny ból wpływa na ograniczenie ruchomości w stawie.

Pacjenci najczęściej skarżą się na utrudnione odwodzenie powyżej linii ramion (czyli podnoszenie ręki bokiem) oraz sięganie za plecy. To wszystko wpływa na upośledzenie funkcji i pogorszenie jakości życia pacjentów.

Zespół bolesnego barku ma postępujący charakter, więc dochodzi w tym przypadku do nasilania się z czasem bólu, pogorszenia ruchomości stawowej i wytworzenia kompensacji.

Diagnostyka zespołu bolesnego barku

Jakiekolwiek dolegliwości bólowe powinny być skonsultowane z lekarzem. Ból to objaw, który mówi nam o uszkodzeniu struktur lub toczącym się procesie chorobowym. Lekarz na wizycie przeprowadzi badanie i ewentualnie zleci dodatkowe badania, jak USG, RTG czy MR (rezonans magnetyczny), aby sprawdzić, w których strukturach toczy się proces degeneracyjny.

Kinezyterapia w zespole bolesnego barku

Gdy dochodzi do zaostrzenia stanu, wówczas należy unikać nadmiernego wysiłku. W niektórych przypadkach stosuje się odciążenie stawu z użyciem np. temblaka.

W początkowej fazie, gdy występują silne dolegliwości bólowe zaleca się ćwiczenia bierne, samowspomagane i czynne w odciążeniu. Następnie prowadzi się stymulację nerwowo-mięśniową. Wszystko to ma przywrócić pełny zakres ruchu.

Po ustabilizowaniu się stanu i zmniejszeniu dolegliwości bólowych, wprowadza się ćwiczenia czynne wolne, aby utrzymać zakresy ruchów w stawie, oraz ćwiczenia wzmacniające, uelastyczniające mięśnie i poprawiające stabilizację barku.

Końcowa faza to poprawa kontroli motorycznej i dynamiki ruchów całej kończyny oraz kompleksu barkowego. Ma to utrzymać jak najdłużej stan pełnej funkcjonalności i zapobiegać przed kolejnymi przeciążeniami.

Dobrym uzupełnieniem kinezyterapii jest terapia manualna, masaż tkanek głębokich i kinesiotaping.

Zabiegi fizykalne na zespół bolesnego barku

Zabiegi fizykalne polegają przede wszystkim na zmniejszeniu dolegliwości bólowych. W początkowej fazie można zacząć od domowych sposobów, czyli np. okładów z lodu.

Dobrze sprawdzą się również zabiegi fizykoterapeutyczne, m.in. krioterapia miejscowa, elektroterapia (jonoforeza, prądy diadynamiczne, prądy TENS) czy fonoforeza.

Aby przyspieszyć regenerację tkanek, wykorzystuje się laser (zarówno biostymulacyjny, jak i laser wysokoenergetyczny) oraz pole magnetyczne. Można też wspomóc odżywienie i ukrwienie stosując lampę typu sollux.

W przebiegu zespołu bolesnego barku zaleca się również przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, środków przeciwbólowych oraz zmniejszających napięcie mięśniowe. W niektórych przypadkach można wykonać iniekcję steroidową (tzw. blokadę), która jest metodą wspomagającą.

Wielotorowe leczenie zespołu bolesnego barku

Leczenie zespołu bolesnego barku to proces długotrwały, ale można uzyskać powrót do pełnej sprawności. Wymaga jednak podjęcia wszechstronnych działań i zespołu terapeutów.

Należy jednocześnie wdrożyć indywidualny plan fizjoterapeutyczny, edukację, zaopatrzenie ortopedyczne, a czasem nawet psychoterapię.

Z wyboru stosuje się leczenie zachowawcze, głównie kinezyterapię i zabiegi fizykalne. Gdyby doszło do urazu barku, zmieniającego struktury w nieodwracalny sposób, lub po kilku miesiącach leczenia zachowawczego nie uzyskano znaczącej poprawy, rozważa się wówczas zabieg operacyjny. Może on polegać na rekonstrukcji uszkodzonego ścięgna lub usunięciu kaletki czy zrostów, w zależności od przyczyny.

Źródło tekstu: https://www.bardomed.pl/blog/porady-eksperta/zespol-bolesnego-barku-czyli-phs-przyczyny-objawy-i-fizjoterapia/